پرسـش و پـاسـخ مـنازعه‌ی غـزه

پرسـش و پـاسـخ مـنازعه‌ی غـزه

 

سه هفته پس از تهاجمش به نواز غره، اسرائیل آتش‌بس یک‌جانبه اعلام کرد و ساعاتی بعد، حماس از آتش‌بس یک هفته‌ای خبر داد. آنچه می‌آید، براساس متن پرسش و پاسخی است که بی‌بی‌سی آن را در سایت خود درج کرده که در آن، به زمینه‌های بروز منازعه و آنچه آتش‌بس بر آن قصد انجام گرفت، نگاهی دارد.

 

چرا اسرائیل آتش‌بس اعلام کرد و شرایط آن چه هست؟

آتش‌بس یک‌جانبه از سوی اسرائیل، ٢٢ روز پس از آغاز تهاجمش به نواز غزه اعلام شد. ایهود اولمرت، نخست‌وزیر اسرائیل گفت که طایفه‌ی حماس بسیار بد کوبیده شدند و دستاوردهای اسرائیل بیشتر از تحقق کامل هدف‌هایش بوده است. هدف‌ها؛ توقف در پرتاب راکت به جنوب اسرائیل بود و در کلام زیپی لِونی، وزیر خارجه‌ی اسرائیل، تغییر در واقعیاتی موجود.

اسرائیل شدیدا برای توقف اقدامش تحت‌فشار قرار داشت. یک روز قبل از اعلام آتش‌بس، ضمانتی را از سوی ایالات متحده دریافت کرد که آن (ایالات متحده) گام‌های سفت و سختی را برای ایستاندن روند نقل و انتقال تسلیحات و مواد منفجره به درون نوار غزه اتخاذ کند.

اسرائیل اعلام کرده که سربازانش در زمان کنونی در نوار غزه باقی می‌مانند. (این مربوط به تاریخ ١٨ ژانویه، یعنی حدود یک هفته پیش است. اکنون اسرائیل سربازانش را از نوار غزه خارج کرده است.) و حق حملات کوبنده‌ی مجدد را در صورتی‌که فلسطینی‌ها حملات را ادامه دهند برای خود محفوظ می‌داند.

حماس چگونه عکس‌العمل نشان داد؟

حماس ابتدا به‌ساکن آتش‌بس اسرائیل را رد کرد، با گفتن اینکه به جنگ با آن (اسرائیل) می‌پردازد. سخنگوی حماس، فوزی برهوم گفت که اسرائیل بایستی نیروهایش را از غزه بیرون بکشد و به محاصره‌ی ١٩ ماهه‌ی نوار غزه پایان دهد. ساعاتی پس از آنکه آتش‌بس آغاز شد در ١٨ ژانویه، شبه‌نظامیان حماس به نیروهای اسرائیلی در شمال غزه آتش گشودند و راکت‌هایی را به جنوب اسرائیل شلیک کردند.  مقام نظامی اسرائیل گفت، حمله‌ای هوایی در پاسخ به آن صورت گرفت.

از دیگر سو، گروه (حماس) با اعلام بلافاصله آتش‌بس یک هفته‌ای‌اش، خروج نیروهای اسرائیلی را از نوار غزه مطالبه کرد. جانشین رئیس حماس در سوریه، موسی ابومرزوق همچنین درخواست‌های همیشگی در باب گشایش گذرگاه‌های مرزی برای ورود کمک‌های بشردوستانه، غذا و دیگر مایحتاجات را تکرار کرد.

چرا اسرائیل تهاجم ٢٧ دسامبر را صورت داد؟

اسرائیلی‌ها می‌گویند که آنها به منظور متوقف ساختن شلیک راکت‌هایی به درون اسرائیل آن را صورت دادند. اسرائیلی‌ها می‌خواهند که کلیه‌ی پرتابه‌ها (شلیک موشک و راکت) متوقف شود و گام‌هایی برای ممانعت از تجهیز دوباره‌ی حماس برداشته شود. آنها سعی می‌کنند که آنچه به عنوان نیروی نظامی حماس است، نابود و یا تقلیل دهند و انبارهای تسلیحاتی آنها را کشف و ضبط کنند که به دستیابی این هدف (کاستن از توان نظامی آن) کمک می‌کند.

حملات اسرائیل در ٢٧ دسامبر ٢٠٠٨ آغاز شد. کمی پس از آنکه حماس اعلام کرد، آتش‌بس را تجدید نمی‌کند؛ آتش‌بسی که از ژوئن ٢٠٠٨ آغاز شده بود.

چرا حماس آتش‌بس را تجدید نکرد؟

آتش‌بس شش‌ماهه‌ای که مصر واسطه‌ی آن بود، در عمل بارها شکسته شد. شرایط آتش‌بس هرگز نوشته نشد. اما به وضوح می‌توان دریافت که آن، شامل خاتمه دادن حماس به پرتاب همه‌گونه راکت از غزه و قاچاق سلاح از مصر، در حین اینکه اسرائیل حملات خود را به شبه‌نظامیان در نوار غزه متوقف کند و در مورد محاصره‌ی نوار غزه گشایش‌هایی انجام دهد، بوده باشد. اینکه مذاکرات در مورد آزادی سرباز اسرائیلی ربوده شده، گیلعاد شالیط نیز متصور بوده است که آغاز شود.

برای ماه‌های ابتدایی متارکه‌ی جنگ، پرتاب راکت‌ها به میزان بسیاز زیادی کاهش یافت.، بهر حال به طور کامل متوقف نشد. محموله‌هایی از کالاها اجازه‌ی ورود به غزه را پیدا کردند که در برخی از مقاطع زمانی این مجوزها بیشتر نیز می‌شد. اما همچنان با فاصله‌ی زیاد نسبت به مرحله‌ای که توقیف وجود نداشت باقی ماند.

رویدادها و اتفاقات از زمانی به اوج خود رسیدند که اسرائیل اولین تهاجمش به نوار غزه در دوران متارکه‌ی جنگ را در ٤ نوامبر ٢٠٠٨ انجام داد و طی آن، ٦ شبه‌نظامی کشته شدند. اسرائیل گفت که نیروهایش به نوار غزه به قصد نابودی تونلی که می‌توانسته برای ربودن سربازانش مورد استفاده قرار بگیرد وارد شده‌اند. این، آتش‌گشودن‌های بیشتر حماس و سفت و سخت‌تر شدن محاصره از جانب اسرائیل را در پی داشت.

حماس گفت که اسرائیل با قصور در برداشتن محاصره، ترک مخاصمه را نقض کرده است. اسرائیل گفت که حماس از دوره‌ی زمانی برای قاچاق راکت‌های بیشتر به نوار غزه استفاده کرده است و روی حصارهای مرزی مواد منفجره کار گذاشته است، همچنین پرتاب موشک را به طور کامل متوقف نکرده است.

حماس گفت که محاصره بایستی پایان یابد و یا آتش‌بس را تمدید نمی‌کند.

چرا حماس به اسرائیل موشک پرتاب می‌کند؟

حماس، از حروف اول "حرکت مقاومت اسلامی" اخذ شده است. آن (حماس) تمام فلسطین تاریخی را بعنوان سرزمین اسلامی در نظر می‌گیرد، بنابراین به اسرائیل به عنوان یک کشور اشغال‌کننده می‌نگرد. با این‌حال به اسرائیل پیشنهاد ترک مخاصمه‌ی ١٠ ساله‌ای را داده است، چنانچه اسرائیل به خطوط مرزی‌ای که پیش از جنگ ١٩٦٧ داشت بازگردد.

آن (حماس) بنابراین هرگونه اقدامی علیه اسرائیل را به خود حق می‌دهد. عملیات منفجر کردن بمب به صورت انتحاری و حملات راکتی به عنوان مقاومت مشروع از آن جمله‌اند.

مخصوصا در غزه این استدلال می‌شود که محاصره‌ی غزه، انجام عمل تلافی‌جویانه با هر ابزار ممکن را حق می‌دهد.

حملات راکتی حماس چه تلفاتی را سبب شد؟

از سال ٢٠٠١، زمانی‌که راکت‌ها اولین‌بار شلیک شدند، بیش از ٨٦٠٠ نفر در جنوب اسرائیل آسیب دیدند. حدودا ٦٠٠٠ نفر از آنها مربوط به پس از بیرون کشیدن نیروهای اسرائیلی از غزه در آگوست ٢٠٠٦ بودند. پرتاب راکت‌ها موجب کشته شدن ٢٨ نفر و مجروح شدن صدها نفر شد. در شهرک سدیروت در نزدیکی غزه، ٩٠% ساکنان آن، یا موشک به خیابان خودشان برخورد کرده و یا مجاور آن.

برد موشک‌ها مرتبا افزایش یافته است. راکت قسام (به نام رهبر فلسطینی دهه‌ی ١٩٣٠ نامگذاری کرده‌اند)  بردی حدود ١٠ کیلومتر دارد، اما نمونه‌هایی از موشک‌های شوروی سابق شامل گراد و کاتیوشا که احتمالا قاچاق شده، شهر بریشیبا را که فاصله‌ای ٤٠ کیلومتری از غزه دارد، با جمعیتی ٨٠٠٠٠ نفری، در دامنه‌ی برد خود قرار داده است.

منابع درمانی فلسطینی گفته‌اند که در طی حملات اسرائیل به نوار غزه که در ٢٧ دسامبر ٢٠٠٨ آغاز شد، بیش از ١٠٠٠ نفر کشته شده‌اند.

اثرات محاصره‌ی اقتصادی اسرائیل چه بوده است؟

آنها طاقت‌فرسا بوده. از وقتی‌که حماس قدرت را در سال ٢٠٠٧ ضبط کرد، نه چندان، اما کمک‌های بشر دوستانه‌ی اولیه اجازه یافته که به نوار غزه وارد شود. پیش از آنکه عملیات اسرائیل آغاز شود، تاسیسات آب و فاضلاب، برق و بهداشت در وضعیت بسیار بدی بودند، چرا که به دلیل محاصره، امکان جایگزینی قطعات و تجهیزات لازم نبود. محاصره، شامل محدود کردن سوخت می‌شده که چندین‌بار به اجبار در کار تاسیسات برقی که برای شهر غزه تولید برق می‌کرد، ایجاد وقفه کرد.

ممنوعیت کلی صادرات موجب شده اقتصاد فشل آن کاملا از بین برود. بیکاری اوج گرفته است. آژانس کار و رفاه سازمان ملل برای ٧٥٠٠٠٠ نفر از ساکنان نوار غزه نیازهای اساسی را فراهم می‌آورد، اما در هفته‌های منتهی به عملیات اسرائیل اینها ایستانده شدند، چرا که سازمان ملل تمام تلاش را به ارائه‌ی غذا تمرکز داد، چرا که اسرائیل گذرگاه‌ها را با ذکر دلایل امنیتی بست.

دامنه‌ی اقلام (آنچه در مورد آن توقیف را صورت می‌دادند) از مواد غذایی تا موشک را در بر می‌گرفت، اما آنچه موجب محاصره شد، تونل‌هایی بودند که از آن قاچاق سلاح از مصر صورت می‌گرفته.

تاریخ این نوار کوچک سرزمینی چیست؟

غزه قسمتی از فلسطین بود زمانی‌که فلسطین به وسیله‌ی بریتانیا اداره می‌شد. بریتانیا به موجب قیمومیتی که مجمع ملت‌ها پس از جنگ جهانی اول به آن داده بود، فلسطین را اداره می‌کرد. پس از اعلان استقلال اسرائیل در مناطق وسیعی از فلسطین، جنگی رخ داد که طی آن، مصری‌ها نوار غزه را تصرف کردند. مهاجران فلسطینی از شهرهای ساحلی به شمال آمدند، تا در آنجا (نوار غزه) سر پناه بیابند. آنها یا اولادشان هنوز در اردوگاه‌های سازمان ملل در غزه زندگی می‌کنند. اسرائیل در ١٩٦٧ در جنگ، آنجا را تصرف کرد و عاقبت‌الامر ٨٠٠٠ مهاجر را در آنجا سکنی داد. اما همه‌ی مهاجران اسرائیلی و سربازان در سال ٢٠٠٥ آنجا را ترک کردند.

غزه جمعیت ٤.١ میلیون نفری دارد که تقریبا سه‌چهارم آنها به عنوان پناهنده، بوسیله‌ی سازمان ملل ثبت‌نام شده‌اند. طول این نوار زمینی ٤٠ کیلومتر و عرض آن بین ٦ تا ١٢ کیلومتر است.

حماس چگونه کنترل غزه را تصاحب کرد؟

پس از آنکه اسرائیل نوار غزه را در آگوست ٢٠٠٥ تخلیه کرد، اولیای امور فلسطین کنترل غزه را بدست گرفتند. تشکیلات حکومتی فلسطین عمدتا از ملی‌گراهای سکولار فلسطینی تشکیل یافته است، از حزب فتح که بر خلاف حماس، فکر می‌کند که توافق نهایی با اسرائیل برای راه‌حل دو کشوری – فلسطین و اسرائیل – می‌تواند بدست آید.

در ژانویه ٢٠٠٦، حماس در انتخابات مجلس قانونگذاری به پیروزی رسید و دولتی را در غزه و قلمروهای فلسطینی در کرانه‌ی باختری تشکیل داد. دولت وحدت بین حماس و فتح بعدا در مارس سال ٢٠٠٧ تشکیل یافت، اما رئیس حکومت فلسطینی، محمود عباس که در انتخاباتی مستقیما پیش از آن برگزیده شده بود، متعاقبا دولت را منحل اعلام کرد.

در ژوئن ٢٠٠٧ حماس ادعا کرد که نیروهای فتح قصد دارند که کودتایی را صورت دهند، و با زور قدرت در غزه را تصاحب کرد، اما در کرانه‌ی باختری نه.

حماس از سوی مجامع بین‌المللی بایکوت شد، که از حماس انکار و تبرّی جستن از خشونت و به رسمیت شناختن اسرائیل را می‌خواستند.